Η Ακαδημία Αθηνών – C messier- Creative Commons

     

Γράφει ο Σωτήρης Ριζάς*

Το Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεωτέρου Ελληνισμού (ΚΕΙΝΕ) της Ακαδημίας Αθηνών

Η σύσταση του Κέντρου Έρευνας Ιστορίας Νεωτέρου Ελληνισμού (ΚΕΙΝΕ) της Ακαδημίας Αθηνών αποφασίστηκε το 1945, μετά από εισήγηση ενός κορυφαίου ιστορικού της Αρχαίας Ιστορίας, του Ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Άμαντου. Ο Άμαντος συνειδητοποίησε την έλλειψη πηγών και συστηματικής έρευνας για την Ιστορία του Νεώτερου Ελληνισμού και τις σχέσεις του με του Βαλκανικούς λαούς. Για το σκοπό αυτό και επεδίωξε τη συστηματική συλλογή πηγών από ένα Ιστορικό Αρχείο Νεωτέρου Ελληνισμού το οποίο άρχισε να λειτουργεί το 1957 και μετεξελίχθηκε στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού το 1966. 


Ο διευθυντής του Κέντρου Ελευθέριος Πρεβελάκης (1962-1980) έπαιξε καθοριστικό ρόλο για τη συγκέντρωση πηγών και τη διάθεσή τους στην έρευνα. Πολύτιμες σειρές πολιτικών και προξενικών τεκμηρίων από τα Βρετανικά, τα Γαλλικά, τα Αμερικανικά αρχεία και τα αρχεία της παλαιάς Αυστρο-ουγγαρίας καθώς και Γερμανικά και Ιταλικά αρχεία και το αρχείο της Βρετανικής Υπηρεσίας Ειδικών Επιχειρήσεων της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρίσκονται στο ΚΕΙΝΕ, καθώς και πολύτιμες ιδιωτικές συλλογές όπως τα χειρόγραφα Σολωμού, το Αρχείο του Ιωάννη Κωλέττη και το αρχείο της οικογένειας Ραγκαβή βρίσκονται στην οδό Αναγνωστοπούλου 14.


Οι συλλογές υποστηρίζουν ερευνητικά προγράμματα και εργασίες που ολοκληρώθηκαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη και, εξίσου σημαντικό, είναι ελεύθερα προσβάσιμες για τους ενδιαφερόμενους. Κατά τη διάρκεια των εβδομήντα σχεδόν χρόνων της λειτουργίας του, το ΚΕΙΝΕ εξέδωσε μέρος των συλλογών, συγκρότησε  και δημοσίευσε καταλόγους, δημιούργησε χρονολόγια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όλα αυτά προορισμένα να χρησιμεύσουν ως εργαλεία έρευνας για την κοινότητα των επαγγελματιών και μη επαγγελματιών ιστορικών.


Κατά την τελευταία εικοσιπενταετία ο χάρτης των αρχειακών υπηρεσιών στη χώρα μας έχει αλλάξει. Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, η Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού, ιδιωτικοί φορείς όπως το Μουσείο Μπενάκη και η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, αρχεία Τραπεζών, Ιδρύματα που λειτουργούν ως θεματοφύλακες της κληρονομιάς πολιτικών ηγετών, συνιστούν ένα ευρύτατο φάσμα προσφοράς ιστορικών τεκμηρίων το οποίο και υποστηρίζει μια πλουσιότατη ιστοριογραφική παραγωγή.

Σε αυτό το νέο σκηνικό το ΚΕΙΝΕ αναπροσαρμόζει τον ρόλο του. Δεν επιδιώκει να καλύψει τα κενά που προέκυπταν από την υπανάπτυξη των αρχειακών υπηρεσιών της χώρας μας κατά τον εικοστό αιώνα αλλά επιδιώκει να αναδείξει τις πλούσιες αρχειακές πηγές του, να υλοποιήσει ευρύτερα συνθετικά προγράμματα και μονογραφίες και να εξελιχθεί ως ένα κόμβο ιστορικής έρευνας και διαλόγου. Η λογική της συμμετοχής του ΚΕΙΝΕ στον ιστορικό διάλογο διέπεται από νηφάλιο και αμερόληπτο ιστορικό λόγο με κριτήριο τις μεθόδους και τις απαιτήσεις της επιστήμης μας η οποία δεν υπηρετεί αόριστα τη μνήμη και το βίωμα αλλά την γνώση μέσω της κριτικής επεξεργασίας των πηγών.

  • Ο κ.Σωτήρης Ριζάς είναι Διευθυντής Ερευνών και Διευθύνων του Κέντρου Έρευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.
  • Δείτε τις εκδόσεις του ΚΕΙΝΕ.