Στο δελτίο της 26ης Ιανουαρίου σας προτείναμε να επισκεφθείτε την έκθεση του εικαστικού και creative artist Ανδρέα Finch «Περί πτερύγων, ανέμων: Τα αθηναϊκά περίπτερα».

Με αφορμή τα σχόλια που κάναμε, ένας αναγνώστης, μας έθεσε την εύλογη ερώτηση που ακούμε συχνά: «Μα, γιατί μας παρουσιάζετε αυτή την έκθεση ως Εικαστική; Είναι το Design Τέχνη;»

Ζητήσαμε, λοιπόν, από τον designer Σπύρο Πολυκανδριώτη να απαντήσει.
Ο Σπύρος Πολυκανδριώτης είναι συνιδρυτής της ομάδας Sinc. που μεταξύ πολλών άλλων έχει σχεδιάσει και το #FACT.

Γράφει, λοιπόν, ο Σπύρος Πολυκανδριώτης:

Είναι το design τέχνη;

Η γραφιστική και, κατ’ επέκταση, το design, καλούνται πρωτίστως να εξυπηρετήσουν έναν σκοπό. Απτό. Συγκεκριμένο. Μετρήσιμο.
Να επικοινωνήσουν κάτι, να κάνουν κάτι να λειτουργήσει, να κάνουν ένα μήνυμα γνωστό και κατανοητό, με τρόπο που να δημιουργεί μια συγκεκριμένη αντίληψη και ένα συγκεκριμένο συναίσθημα στον αποδέκτη, στον χρήστη, στον θεατή, στον καταναλωτή.

Αυτό από μόνο του θέτει όρια. Όχι απαραίτητα αρνητικά, αλλά σαφή. Το design δεν ξεκινά από την απόλυτη ελευθερία της έκφρασης· ξεκινά από ένα «πρέπει». Πρέπει να πουλήσει, να εξηγήσει, να καθοδηγήσει, να πείσει, να ξεχωρίσει μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια. Υπάρχει πάντα ένα brief, ένας στόχος, ένας πελάτης, μια αγορά, ένα κοινό.

Η τέχνη, αντίθετα, δεν έχει τέτοιου είδους εξαρτήσεις. Δεν είναι υποχρεωμένη να εξυπηρετήσει τίποτα πέρα από την ανάγκη της έκφρασης. Μπορεί να είναι ασαφής, αντιφατική, προσωπική, ακόμα και ενοχλητική. Και μπορεί να ερμηνευτεί με δεκάδες διαφορετικούς τρόπους, χωρίς κανένας να είναι «λάθος». Ο δημιουργός δεν οφείλει να λάβει υπόψη του λειτουργικότητα, αποδοτικότητα ή εμπορικό αποτέλεσμα.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ένας designer δεν μπορεί να κάνει τέχνη. Τα εργαλεία είναι τα ίδια: εικονογράφηση, τυπογραφία, σύνθεση, χρώμα, 2D ή 3D, κίνηση, φόρμα. Όταν όμως αυτά χρησιμοποιούνται χωρίς να υπηρετούν κάποιον επικοινωνιακό ή λειτουργικό σκοπό, όταν δεν «πρέπει» να πουν κάτι συγκεκριμένο ή να οδηγήσουν σε μια πράξη, τότε παύουμε να μιλάμε για design και μπαίνουμε στον χώρο της καθαρής καλλιτεχνικής έκφρασης.

Εκεί, ο designer μετατρέπεται σε καλλιτέχνη. Όχι επειδή άλλαξε εργαλεία, αλλά επειδή άλλαξε πλαίσιο και πρόθεση.

Γι’ αυτό και, κατά τη γνώμη μου, το design δεν είναι τέχνη.
Τέχνη μπορεί να είναι το design.